Spoedgevallen in de recovery

Meestal verloopt het wakker worden van een patiënt in de recovery voorspoedig. Maar een enkele keer gaat
er iets mis en kun je te maken krijgen met een spoedgeval. In al deze gevallen moet je direct een dierenarts waarschuwen.

Spoedgevallen die in de recovery kunnen optreden zijn:
•	ademstilstand;
•	hartstilstand;
•	shock;
•	hypothermie;
•	acuut openbreken van de wond.

Ademstilstand
Bij een ademstilstand houdt het dier op met ademen. Je kunt proberen de ademhaling weer op gang te krijgen door de bek open te sperren en aan de tong te trekken of door met een natte vinger of met een naald voorzichtig
in het midden van de neusspiegel te wrijven respectievelijk te prikken. Dit moet snel tot adembewegingen leiden, anders moet je direct mond-op-neusbeademing geven. Daarna intubeer en beadem je het dier zo snel mogelijk.

De mond-op-neusbeademing voer je als volgt uit. Leg het dier op zijn rechterzij. Houd de kop achterover en houd de bek dicht. Je geopende mond leg je over de neus van het dier. Je ademt nu vijf of zes keer vrij snel achter elkaar in de neus van het dier. Let op! Hoe kleiner het dier, des te minder lucht je in de neus van het dier moet blazen. Als je vol zou uitademen terwijl je in de neus van een klein kitten of een kleine pup blaast, exploderen de longen. Terwijl je in de neus blaast, zorg je ervoor dat je de bek van het dier steeds goed dicht houdt. Je houdt steeds goed in de gaten of het dier zelf begint met ademen. Als dat niet het geval is, dan blaas
je  bij  een  hond  ongeveer  20  keer  per  minuut  in  de  neus  en  bij  de  kat  ongeveer  30  keer  per  minuut.  Heel belangrijk is dat je niet overmatig beademt, omdat de eigen ademhaling van het dier dan niet op gang komt.

Figuur 7-4: Mond- op neusbeademing bij een kat. Voor de hygiëne kun je een doekje, bijvoorbeeld een
zakdoek, over de neus van de kat leggen.

Hartstilstand
Bij een hartstilstand pas je direct hartmassage toe. In het algemeen zal dan de ademhaling ook gestopt zijn en moet het dier tegelijkertijd beademd worden.

Hartmassage voer je als volgt uit. Leg het dier op zijn rechterzij. Bij een kitten of een pup leg je je duim op de borstkas tussen de derde en zesde rib. Je vingers (meestal je wijsvinger en je middelvinger) leg je onder de borstkas ook ter hoogte van de derde tot zesde rib. Bij een volwassen kat of een kleine hond leg je je vingers
(meestal de wijsvinger en de middelvinger) op de borstkas ter hoogte van de derde tot zesde rib. De wijsvinger en middelvinger van je andere hand leg je bovenop de vingers die al op de borstkas liggen.

Figuur 7-5: Hartmassage bij een kat.

Bij grote dieren gebruik je ook twee handen. In plaats van je wijs- en middelvingers te gebruiken, plaats je bij
deze dieren de muis van je tweede hand bovenop de hand die met zijn muis op de thorax ligt tussen de derde en zesde rib.

Figuur 7-6: Hartmassage bij een grotere hond.

De kracht waarmee je druk uitoefent op de borstkas hangt af van de grootte van het dier. Als je te veel druk
uitoefent, zul  je  het  dier  beschadigen  of  doden. Bij  te  weinig  druk  stroomt het  bloed  onvoldoende door  het lichaam. Je begint met tienmaal snel achter elkaar op de thorax te duwen. Als de pols weer op gang komt, blijf
je  het  dier  goed  in  de  gaten  houden.  Als  de  hartslag  niet  op  gang  komt,  ga  je  door  met  de  hartmassage, waarbij je iedere zes seconden tien keer op de borstkas duwt; in totaal dus honderd keer per minuut. Controleer regelmatig of de hartslag weer op gang gekomen is. Als het dier na tien minuten nog geen hartslag heeft en
de slijmvliezen zijn blauw en de pupillen verwijd, dan is het dier overleden.

Als je zowel mond-op-neusbeademing als hartmassage toe moet passen, kun je dat alleen doen of met zijn tweeën. In het laatste geval voert de eerste persoon hartmassage uit en beademt de tweede persoon. Als je tienmaal op de thorax hebt geduwd moet je even stoppen, zodat je collega de beademing kan uitvoeren. Dit alles moet binnen ongeveer zes seconden gebeuren. Hoe rustiger je bent, hoe beter de reanimatie zal lukken.

Als je alleen bent, duw je tienmaal op de thorax om vervolgens te beademen. Ook dit probeer je binnen zes seconden te doen. Denk eraan dat de kwaliteit van je handelen belangrijker is dan de kwantiteit!

Shock
In het geval van shock (bleke slijmvliezen, verlengde CRT, koude extremiteiten) moet je het dier, als het niet voldoende warm ligt, warm leggen. Het infuus moet blijven lopen om het circulerend bloedvolume op peil te houden en vaak zal een injectie met corticosteroïden moeten worden toegediend.

Hypothermie
Als er sprake is van ernstige hypothermie, dat kan optreden na een langdurige anesthesie, moet de patiënt langzaam weer op de juiste temperatuur worden gebracht. Let vooral goed op dat hij niet te warm ligt, want zolang het dier niet voldoende wakker en mobiel is, kan het zelf niet van de warmtebron weglopen.

Acuut openbreken van de wond
Wanneer de wond breekt, leg je er meteen tampons of een handdoek met fysiologisch zout op. Het dier moet opnieuw onder anesthesie worden gebracht om de wond te kunnen sluiten.

Deze spoedpatiënten kunnen het beste naar de intensive care (afgekort tot IC) worden gebracht. Een intensive care is een ruimte waar ernstig zieke patiënten worden ondergebracht die 24 uur per dag bewaking en verzorging nodig hebben. Op dit moment is een IC, waar 24 uur per dag goed opgeleid personeel aanwezig is, voor de meeste praktijken echter geen haalbare kaart.

Op een IC is bij iedere patiënt een patiëntenkaart aanwezig, waar minimaal ieder uur belangrijke gegevens op worden genoteerd. Ook als er geen IC aanwezig is op je praktijk, is deze patiëntenkaart een goed hulpmiddel om inzicht te krijgen in de toestand van je patiënt.